خانه / نمونه های موردی / طراحی بیمارستان / ضوابط واصول طراحی معماری کلینیک

ضوابط واصول طراحی معماری کلینیک

ضوابط طراحی معماری کلینیک در این مبحث ،خدمت همراهان عزیزارائه می شود. با ماهمراه باشید!.

ضوابط طراحی معماری کلینیک:

دوستان عزیز برای دریافت پروزه و رساله با موضوع کلینیک اینجا کلیک کنید

طراحی معماری کلینیک.طراحی نما

شاید برای شما هم اتفاق افتاده باشد…که برای درمان ، یک باربه کلینیکی مراجعه کرده باشید . مطمئنا هیچ کس از روی خوشی و برای گذراندن اوقات فراغت، به درمانگاه ،بیمارستان یا کلینیک نمی رود. حالا فرض کنید با اون حجم از مشکلات وبیماری ، راهمون به یک کلینیک بیافتد . عجب ساختمانی!!!

ساختمانی چند طبقه ،بدون جذابیت ظاهری. وارد ساختمان که می شوید، راه پله هایی که مانند یک تونل تنگ وتاریک است . داخل که می شویم . فضایی کم نور، بدون در نظر گرفتن مبلمان راحت و دکوراسیون داخلی طراحی شده . میشه گفت که غم بیمار ی وهزینه درمان را فراموش می کنیم. و هرچه زودتر می خواهیم مراحل درمان تمام شود و آن بنا را ترک کنیم .

واقعیت این است که، طراحی اصولی و جذاب این مکان ، برطرز برداشت بیماران ومراجعه کنندگان، بسیار تاثیر گذار است. و اعتماد بیماران به کارکنان وپزشکان کلینک یا هربنای درمانی دیگر ،در تجربه اول بسیار با این موارد گره خورده است.

در طراحی معماری کلینیک اصل”ارجحیت عملکرد برزیبایی “نباید فراموش شود.

درواقع پرداختن به جزییاتی که در عملکرد نقش ندارد لازم نیست .فضاها باید مناسب فعالیت طراحی شوند تا دست کارکنان برای انجام امور بسته نشود و باعث اغتشاش وبی نظمی در رسیدگی به امور بیماران نشود و از نظر زیبایی هم باید مطلوبیت بصری ایجاد کند.

نکته :
– طراحی داخلی صرفا “بهبود وضعیت بصری یا ظاهری یک فضا” نیست . بلکه هدف آن بهینه ‌سازی و سازگارکردن محیط با کاربری های مورد نظر آن می باشد.

شاید بپرسید که آیا کلینیک همان درمانگاه است .در ادامه به این سوال هم پاسخ می دهیم.

کلینیک:
درمانگاه یا کلینیک به انگلیسی (clinic ): ساختمان یا بخشی در بیمارستان یا مرکز بهداشتی – درمانی ،که به درمان بیماران یا مراقبت پزشکی از بیماران اختصاص دارد.  معمولاً درمانگاه ، موسسه‌ای مستقل است که به درمان بیماران می‌پردازد ولی برخلاف بیمارستان بیماران را بستری نمی‌کند.
تعاریف دیگر:
۱. درمانگاه.
۲. محلی دارای تجهیزات در یک رشتۀ خاص برای درمان بیماران مربوط به آن رشته.
۳. بیمارستانی که در آن دانشجویان پزشکی تحت آموزش بالینی قرار می‌گیرند.

 

مدیریت و مراحل طراحی معماری کلینیک و فضاهای درمانی:
طراحی معماری کلینیک و انواع فضاهای درمانی یکی از بزرگترین پروژه های طراحی در زمینه ی معماری است و طراحی این پروژه نیازمند مشاوره های فشرده با مشتریان، پزشکان، مهندسین معمار ، طراحان و کارشناسان بیمارستانی و کلینیکی است .ممکن است طراحی یک فضای درمانی سال ها به طول انجامد.

پیش از طراحی معماری کلینیک و یا هر بنای درمانی ، باید به خصوصیات و ویژگی های آن توجه نمود.
از جمله :
1-بنایی امن، زیبا و پاکیزه .
2-محیطی نوآور ، مهیج، پذیرای بیماران و کارکنان.
3-انعطاف پذیر در برابر تغییرات آتی (طراحی فضای درمانی ممکن است سال ها به طول انجامد بنابراین باید در انتخاب مصالح تجهیزات و… نهایت دقت را داشت تا با استانداردهای روز مطابقت داشته باشد)
4-مصرف بهینه ی انرژی(توجه خاص به مصالح و سیستم های سرمایش و گرمایش)
5-قابلیت دسترسی برای افراد کم توان و ناتوان جسمی.
6-قابلیت پاسخگویی به نیازهای بیماران.
7-دسترسی سریع و آسان (ارتباط مناسب با شبکه ی معابر و حمل و نقل)

دسته بندی کلینیک ها:
1-تخصصی: براساس حوزه تخصص خود ،به ارائه خدمات درمانی می پردازند.
2-عمومی: در نقش یک مرکز درمانی منطقه ای ،وظیفه رسیدگی به بیماری های جزیی و جراحی های سرپایی را به عهده دارد.

• طراحی  معماری کلینیک ، چه تخصصی و چه عمومی ، نیازمند شناخت و مطالعه و برنامه ریزی است .ضوابط و ریز فضاها برای طراحی یک کلینیک تخصصی با کلینیک عمومی یا حتی تخصصی دیگر متفاوت است.
• انواع مختلف کلینیک های درمانی:
• کلینیک دندانپزشکی
• کلینیک دامپزشکی
• کلینیک چشم پزشکی
• کلینیک کاشت مو
• کلینیک فیزیوتراپی
• کلینیک کودکان
• کلینیک تخصصی قلب
• کلینیک روانشناسی
• کلینیک ارتوپدی
• کلینیک ترک اعتیاد
• کلینیک دیابت
و…

اقدامات اولیه قبل از طراحی معماری کلینیک ها:

1- شناخت مراجعه کنندگان :

شناخت مراجعه کنندگان، یعنی باید بدانیم که کلینیکی که قرار است طراحی شود .مختص چه صنفی از بیماران می باشد وقرار است چه خدمات پزشکی ارائه شود . مثلا در مورد مطب یک متخصص اطفال ، باید از اسباب بازی های با دوام ، نقاشی های رنگارنگ ، یک تلویزیون و کارتون های انیمیشن جذاب و وسایلی از این قبیل استفاده شود که به روحیات کودکان نزدیکی دارد .
هم چنین باید بخشی از فضا را با پارتیشن های زیبا ، محفوظ کرد تا مادران بتوانند براحتی در مدت زمان های طولانی انتظار ، از کودکشان مراقبت کنند و حتی اگر مطب برای نوزادان است بخشی برای اینکه مادر بتواند به راحتی نوزادش را شیر دهد ، درنظرگرفته شود .

2 – شناساندن هویت و شخصیت انسانی پزشک :

اگر در طراحی و دکوراسیون داخلی مطب ،آثار هنری آفریده شده به دست پزشک یا سرگرمی ها و سلایق پزشک قرارداده شود . قرابتی که با این ترفند بین بیماران و پزشک بوجود می آید ، منحصر بفرد و بی نظیر است . مثلا اگر پزشک ، در مسابقات قایقرانی شرکت کرده ، از تصاویر این مسابقات ، ماکت های کشتی و … در چیدمان استفاده کنید . یا اگر پزشک به پروش گل و گیاهان مثل ارکیده علاقه مند است ، از عکس ها و تصاویر این گل ها یا ارکیده های طبیعی بهره بگیرید تا بیماران در هنگام انتظار ، از این تصاویر و جلوه ها لذت ببرند .و این عمل ساده، باعث می شود که بیمار در ذهن خود با پزشک ارتباط برقرار کند واحساس می کند که او را می شناسد. اعتماد ، به فردی که تاحدی رفتار وسلایق او را شناختیم ، نسبت به یک فردغریبه ،آسانتراست.

3 – معرفی جنبه تخصصی پزشک :

استفاده از دیپلم ها و گواهی های قاب شده ، جوایز و سایر مدارک شناسایی و تحصیلی ، روشی قدرتمند برای جلب اعتماد و احترام بیماران است . این روش به بیمارن بخصوص زمانی که اولین مراجعه را به مطب پزشک دارند ، اطمینان می دهد که انتخابی درست و شایسته داشته اند و می توانند این پزشک را بعنوان فردی قابل ، به سایرین هم معرفی کنند .
4 – آرامش مراجعه کنندگان :
مطب پزشک به خودی خود سرشار از استرس ناشی از مراحل درمان می باشد. مطمئنا همه ما یک بار هم که شده ، به یک کلینیک دندانپزشکی مراجعه کرده ایم. جایی پر از استرس…اما با انتخاب درست رنگ ها می توان تا حدی این حس نگرانی و اضطراب را تقلیل داد. در انتخاب رنگ های مطب پزشک ، باید بسیار محتاطانه عمل شود و به ارتباط بین رنگ ها و تاثیر انها بر خلق و خوی افراد توجه شود . از رنگها و طرح هایی استفاده کنید که حس آرامش را در افراد ایجاد نماید . به طور مثال ، تحقیقات انجام گرفته در این زمینه نشان می دهد که رنگ آبی روشن ، بخصوص زمانیکه بعنوان رنگ پایه و اصلی در یک فضا باشد ، حس آرامش را به فرد القا می کند ؛ چرا که فشار خون را کاهش می دهد و هم چنین تعداد تنفس و ضربان قلب را آرام تر می کند .

5 – توجه به جزئیات :

گیاهان، بی شک یکی از اجزای زیبا و بی نظیر در چیدمان دکوراسیون اتاق انتظار و مطب است . مطالعات علمی ثابت کرده اند که گیاهان می توانند حس ایمنی و نشاط و زندگی را بوجود بیاورند . سلامت و ظاهر زیبا و سبز و سرزنده گیاهان این پیام را به بیماران می رساند که پزشک شان به همه جزئیات اهمیت می دهد .

 

 

6 – آسایش بیشتر :

یک جا لباسی برای آویزان کردن لوازم اضافی بیماران ، قرار دادن چند بسته دستمال بهداشتی ، آبسرد کن و دستگاه تهویه مطبوع از جمله لوازم ضروری در مطب است  و نشانگر اهمیت نقش بیمار و مراجعه کنندگان می باشد . بهداشت و آسودگی را در طراحی دکوراسیون کلینیک پزشک فراموش نکنید .

ریز فضا ها یا دیاگرام فضایی در طراحی معماری کلینیک:
به طور کلی فضاهای کلینیک هایی را که تخصصی هستند وکارشان از حساسیت بالای برخوردار است را از نظر طراحی و عملکردی ، جداگانه تقسیم بندی می کنند.

طراحی: 1- فضاهای بحرانی .2- فضای عمومی.
عملکردی: به 4 بخش:
1-فضای مراجعین
2-فضای اداری
3-فضای اصلی کلینیک
4-تدارکات و پشتیبانی
تقسیم می شوند.

فضای مراجعین:
1-ورودی
2-انتظار بیمار
3-انتظار کودک
4-تسهیلات بهداشتی

فضای اداری:
1-پذیرش
2-اتاق اداری ( عمومی)
3-بایگانی
4-دفتر کار پزشک

تدارکات:
1-راهروها
2-فضای آموزشی
3-اتاق استراحت وآشپزخانه ی کوچک کارکنان
4-محفظه ی پارچه های تمییز
5-تسهیلات بهداشتی کارکنان
6-انبارعمومی
7-مخزن ملحفه های تمییز
8-انبار خردکردن زباله ها
9-اتاق نظافت
10-بارگیری و پذیرش بار

فضای اصلی کلینیک :
1-مطب پزشکی(اتاق منفرد)
2-مطب پزشکی (پلان آزاد)
وسایر فضاهای مرتبط با فعالیت تخصصی

عناصر  کلیدی در طراحی معماری کلینیک :
دراین قسمت، نمی خواهم از دید یک بیمار به بررسی نحوه طراحی معماری کلینیک بپردازم . بلکه قصد دارم، که از دید متخصص درمانی که قرار است به حل مشکل بیماران بپردازد. به این مساله نگاه کنم.مطمئنا هیچ متخصصی دوست ندارد که ، بیماران هنگام مراجعه به او ،علاوه بر ترس و اضطراب ناشی از بیماری ، دچار تشویش و ناراحتی نشات گرفته از محیط نیز بشوند و خاطره ای ناخوشایند از طول دوره درمان را با خودشان حمل کنند . آسایش و راحتی بیماران در پیشرفت کار پزشک ، تاثیرات مطلوب دارد . شاید بپرسیم چگونه باید این حس آرامش را به مراجعه کنندگان القا کرد؟ چه باید کرد که هم تزیینات داخلی زیاد نشود دست وپا گیر نباشد هم زیبایی بصری ایجاد کند؟
اگر پیگیر مطالب سایت ما بوده باشید . مطمئنا متوجه جواب سوال من می شوید. چون در اکثر بناهای معماری ، این معمار است که با خلاقیت خود و کاربرد سه عنصر و رعایت اصول ، همچون کوزه گری ،به بنا شکل می دهد و آن را زیبا و کاربردی می سازد.

این سه عنصر در معماری چنین اند:
1– رنگ و ترکیب  آنها.
2- دکوراسیون  داخلی.
3- نور پردازی.

رنگ و ترکیب آنها:

نکته کلیدی :
هدف ایجاد حس آرامش در بیماران، به خصوص بیماران جدید، درمحیطی صمیمی و دوستانه است.
در ادامه با رنگ هایی آشنا می شوید که برای اتاق انتظار کلینیک پزشکی یا دکوراسیون مطب بهترین گزینه هستند، چون باعث ایجاد آرامش می شوند. اما در ابتدا رنگ هایی را معرفی می کنیم که تاثیر عکس دارند و باید از مصرف آن ها اجتناب کنیم.
قرمز:
این رنگ با هیجان و انرژی همراه است. پس اولین رنگی است که باید از مصرف آن جلوگیری شود. مطمئنا دوست ندارید بیماران قبل از معاینه یا جراحی دندان، به تشویش بیافتند.
مشکی و بنفش تیره:
برخی سایه های مشکی می تواند یک محیط را پخته نشان دهد، اما اغلب اوقات رنگی فاقد هویت است. این مطلب در مورد بنفش تیره هم صدق می کند
زرد:
این رنگ هم مانند قرمز، نماد انرژی است. با اینکه می تواند باعث شادابی شود، اما مقدار زیاد آن تنش ایجاد می کند. در صورت نیاز، باید به صورت متعادل یا به عنوان رنگ تزئینی استفاده شود.

بهترین رنگ های مخصوص دکوراسیون مطب :
بژ:
رنگ های خنثی مانند بژ، وقتی با دیگر رنگ های آرامش بخش ترکیب شود، محیط را خوشایند و دلپذیر می سازند. این دسته از رنگ های روشن ، همچنین باعث انعکاس نور می شوند. یعنی یک اتاق را دلبازتر نشان می دهند. بیمار نباید حس کند در اتاقی خفه و دلگیر نشسته.
قهوه ای:
یک رنگ متمم عالی و مطیع. اگر با رنگ روشن تری ترکیب شود، می تواند ظاهری مدرن ایجاد کند، که این روزها برای خیلی ها جذاب است.
آبی:

آیا کسی هست که از تماشای آسمان آبی یا دریای بی کران لذت نبرد؟ هر دوی این گزینه ها آرامش بخش هستند. اگر در دکوراسیون مطب یا اتاق انتظار هم به عنوان متمم استفاده شود، چنین حسی را منتقل می کند.
البته رنگ های بسیار دیگری، همچون رنگ سبز هم هستند که می توان استفاده کرد. بد نیست از ترکیب چند رنگ مختلف بهره ببرید. فقط فراموش نکنید که باید یکی از رنگ ها را به عنوان رنگ غالب انتخاب کنید تا دیگر رنگ های مکمل، در مرکز توجه نباشند.

توضیح درباره  تاثیرات رنگ ، مقوله ای اساسی و قابل تامل است. در آخر مطلب، نمونه ی کارشده ای از طراحی معماری کلینیکی رو بهتون معرفی خواهم کرد ، که با به کارگیری خلاقانه رنگ ، محیطی زیبا را ایجاد کرده اند. پس  عزیزان متربه متر همراه ما بمانید!

2-دکوراسیون داخلی:
طراحی معماری کلینیک و بالاخص طراحی داخلی آن، به تبعیت از خاصیت عملکرد گرایی آن انجام می شود . هیچ کس برای گذراندن اوقات فراغت به مطب یا کلینیک مراجعه نمی کند. پس عملکرد ارجحیت دارد.اولین فضا که در بدو ورود بیماران مورد استفاده قرار می گیرد .فضای انتطار و سپس قسمت پذیرش است . پذیرش باید عنصری تک و منحصر به فرد باشد وبیمار یا همراهان به راحتی به آن دسترسی داشته باشند. که مبلمان خاص خود را می طلبد. مهم ترین قسمت، فضای انتظار است. مبلمان راحت و شیک ،تلویزیون ،یک قفسه کتاب برای گذراندن اوقات همراهان بیمار ،تهویه مناسب ،نور گیری و… حتما باید در نظر گرفته شود.

فضای بعدی ، اتاق کار پزشک می باشد. در این اتاق ؛ میز کار، فضای نگهدار ی تجهیزات و فضای شستشو قرار دارد . میز کار مهمترین مشخصه اتاق پزشک است. این میز باید ،شیک و راحت انتخاب شود.
یک کلینیک می تواند، در بر گیرنده یونیت های متفاوتی ،که از نظر عملکرد نزدیک به هم عمل می کنند باشد. جدا سازی این واحد ها با پارتیشن امکان پذیراست. پارتیشن های شیشه ای برای برقراری ارتباط بصری ، پارتیشن چوبی یا ام دی اف برای حالت خصوصی تر. اگر بخواهیم کمی مدرن طراحی کنیم،  می توانیم فضاها را با رنگ از هم جدا نماییم .در این صورت پارتیشنی هم وجود ندارد و ارتباط بصری به زیبایی، نمایش داده می شود.

یک خلاقیت عالی!!!!!
گاهی برای انجام  یک جراحی کوچک دندان یا عملی خاص، مجبور می شویم مدتی را بر روی میز کار پزشک دراز بکشیم. در این حالت یا چشم را می بندیم یا به سقف خیره می شویم.سقف سفید اتاق.خسته وکسل کننده!…
اما این جا ست که خلاقیت طرحی نو در انداخته است. طراحی سقف با تصاویر متحرک یا ثابت . مناظر زیبا، عکس های طبیعی .که انسان از دیدن آنها لذت می برد .باعث جذب بیمار می شود . با این کار ساده در واقع به دو هدف دست یافته ایم.

 

 

امروزه، طراحی داخلی کلینیک ها متاثر از فعالیت ها وتخصص های درونی فضاست.
اما چگونه؟

جواب این سوال رو با چند نمونه کلینیک میخوام براتون شرح بدم. همراه ما باشید!

اولین نمونه:  کار طراحی  معماری کلینیک تخصصی داندانپزشکی (Somriures ) است که بااستفاده از 2884 نوار و تکه چوبی ،که از سقف و در برخی از دیوارها نصب شده است، طراحان سعی داشته نمادی از لبخند زیبا در فضا ایجاد کنند، علاوه بر آن نوارها راهنمایی کامل برای مشتریان در هنگام جابجایی در فضا باشد. از سوی دیگر ترکیب رنگ های سبز، سفید و فیروزه ای احساسی آرامش بخش و محیطی خالص فراهم می کند، در حالی که لکه های کوچک طلایی، قهوهای و آبی تیره کنتراست پیچیده ای را خلق کرده است.

دومین نمونه:  طراحی معماری کلینیک زیبایی، بازسازی و ترمیم پوست است . جایی که با لیزر، تتو و خالکوبی را پاک کرده تا سایه ای ملایم و سبک بر روی پوست ایجاد شود . همین سایه روشن های تتو بر روی بدن به کانسپت اصلی پروژه بدل شده اند . شریان های نوری که از کف، دیوار ها و سقف میگذرد ، نشان دهنده ی این ایده می باشد.

نورپردازی:
قبلا هم گفتیم که، فضای کلینیک ،فضایی کاربردی است. طبیعتا نورپردازی آن هم تحت تاثیر عملکرد است. نورپردازی کلینیک ، باید مطابق با اصول درمانی –روانی انجام شود. به طور ی که در جهت فعالیت پزشک ،آرامش چشم ،جسم او و بیمار وهمراهان بیمار باشد.

نمونه کلینیکی که از خاصیت رنگ به زیبایی درطراحی داخلی استفاده کرده است.
کلینیک دندانپزشکی implantlogyca  :
این طرح در آرلیگتون در شهر ویریجینیا واقع گردیده است.
معمار با در نظر گرفتن مزایای رنگ در درمان  بیمار ، از آن در طراحی فضا استفاده نموده است. طراح از کنتراست رنگ ها برای خلق زیبایی بصری استفاده کرده است.

بیماران هنگام ورود به مرکز و رفتن به سمت پذیرش با دیدن رنگ های شاد و سرزنده و ترکیبی از آنها ،حس ترس و اضطرابشان تقلیل می یابد. تطبیق ماهرانه رنگ اتاقها ، تو همات نوری جالبی را به بیمار که در حال حرکت در فضای راهرو سفید و خاکستری رنگ است ،القاء میکند. شیشه های چند لایه با رنگ های مختلف، رنگ آمیزی دیوار ها و شیشه ها با رنگ های قرمز ،زرد، نارنجی وسبز همگی ویژگی شاخص این پروژه هستند.

درباره ی Lotfi- s

مطلب پیشنهادی

طراحی ایستگاه مترو ---پاریس

طراحی ایستگاه مترو

در این بحث نمونه ای از طراحی ایستگاه مترو را آماده کرده ام .که میخوام …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *