خانه / طراحی معماری / اصول طراحی / روند طراحی معماری
روند طراحی معماری

روند طراحی معماری

روند طراحی معماری پروژه :

میخوام از همراهان عزیز سایت متر به متر، درباره موضوع این مقاله یعنی مراحل و روند طراحی معماری چند تا سوال بپرسم . سوالایی که مطمئنم  دغدغه ذهنی نود درصد از دانشجویان و معماران نو آموز می باشد .

سوال اول : شما می دونید که برای یک بنا،  به عنوان مثال یک هتل یا موزه یا بیمارستان ، از کجا باید شروع به طراحی کرد؟

سوال دوم : شما به عنوان طراح ، برای طراحی یک بنا مثلا بیمارستان ، فقط به دنبال نمونه مشابه می رید و سپس کپی- پیست ، یا خلاقیت به خرج می دید و طرح خودتون رو می زنید؟

سوال سوم:  طراحی یک بیمارستان، در شهری مانند تهران با طراحی همون بنا در شهری مانند خوزستان ، چه فرقی هایی با هم دارن؟

سوال آخر  : آیا معماران بزرگ، از همون ابتدا حرفه ای کار کردن ، یا مثله من و شما با تجربه و تلاش پیشرفتن؟ اصلا سبک کار این معماران ، چه ویژگی هایی داره ،که همه کاراشون شبیه هم و در عین حال متفاوت از هم است ؟

اینها، سوالات خیلی از تازه واردان به حرفه معماری می باشد . من از سوال آخر شروع به جواب دادن می کنم.

معماران حرفه ای و صاحب سبک، نیز در ابتدا مبتدی بودند .از خط شروع به طراحی کردند .این تلاش و تجربه و پشتکار آنها بود به همراه روشن بودن یک مسیر یعنی  مسیر طراحی معماری، که باعث شد ، در این حرفه، حرفی برای گفتن پیدا کنند .

هر هدفی برای تحقق، نیازمند برنامه ریزی و مسیر روشن است. بدون مسیر، دستیابی به هدف غیر ممکن است. طراحی یک بنای خوب و کارآمد، نیز در معماری نیازمند طی مراحل و روند طراحی معماری است.

جمله معروف معماری  “فرم تابع عملکرد است ” ، را به خاطر بیاورید. این جمله یک روزه و دو روزه برسبک های معماری ،  سایه نیافکنده است .بلکه به مرور زمان و با تجربه معماران بزرگ ، این شعار نمود عینی پیدا کرده است. یعنی یک معمار بر اساس خلاقیت و روش خاص خود ،مراحلی را برای طراحی یک پروژه طی نموده و حاصل آن رسیدن به این شعار بوده است. هر چند “عملکرد تابع فرم است”  ، نقطه مقابل آن است واین شعار نیز، کاربرد خاص خود را دارد. می خواهم بگویم پس از طی مراحل مختلف طراحی معماری است که می توانیم به هدف برسیم . وچه بسا معماری صاحب سبکی دراین زمینه بشویم.

شناخت مراحل و روند طراحی معماری هدف این مقاله می باشد. که به زبان ساده و گیرا برای همراهان عزیز شرح داده خواهد شد .مراحلی موثر و پر نقش در طراحی .

مراحل و روند طراحی معماری :

مرحله اول : روشن کردن موضوع پروژه و خواسته ی کارفرما :

خواه نا خواه، هر پروژهای کار فرما و صاحب کار خاص خود را دارد . این کار فرماست که کار را برای طراحی، به مهندس معمار می سپارد. شناخت خواسته ها و نیاز های او با رعایت اصول و ضوابط معماری و شهرسازی و… ، گام اول از مراحل طراحی معماری می باشد .

طراح باید تلاش کند تا بیشترین اطلاعات و شناخت را در خصوص این که:

طرح و کاربری ساختمان طراحی شده چیست؟

متصرفان فضا چه قشر و گروهی از جامعه می باشند؟

امکانات و تسهیلات لازم برای بنا باید در چه حدی باشد؟

میزان بودجه درنظر گرفته شده برای ساخت بناچه قدر است؟

را به دست آورد.

مرحله دوم : شناخت ویژگی ها و شرایط محل احداث پروژه( سایت) :

شاید بگویید که اصول و ضوابط شهرسازی ، بر نحوه استقرار کاربری ها در هر سایتی و هرمنطقه ای حاکم است .بله درست است . اما در کنار این موارد، شناخت مهندس معمار از محل احداث پروژه ، ابعاد و اندازه های آن ، دسترسی ها ،همسایگی ها و… ، مکمل ضوابط شهرسازی است. در طراحی معماری به اصولی همچون شرایط فیزیکی ، کالبدی ، فرهنگی ، اجتماعی محل سایت توجه فراوان می شود .درحالی که در مقررات شهرسازی،  شاید جزو حواشی باشند . این موارد ، بر جانمایی طرح بسیار تاثیر گذار خواهد بود.

مرحله سوم : شناخت اقلیم منطقه :

کشوری مانند ایران درنظر بگیرید ، با وسعت زیاد و اقلیم های متفاوت گرم وخشک ، گرم ومرطوب ، کوهستانی و معتدل .

اگردقت کرده باشید سبک طراحی ، نوع مصالح ، شیوه ی اجرا نورگیری ، تهویه و… ، در هر4 سبک با هم متفاوت است.در واقع این تفاوت ها ، ریشه در شناخت اقلیم منطقه دارد . و  تجربه پیشینیان ، راهنمای همه این طراحی هاست .یک طراح معمار باید همزمان هم، شناخت کافی از شرایط اقلیمی هر منطقه داشته باشد و هم تجربیات را دست کم نگیرد. محدودیت ها را شناخته و آنها را رعایت نماید.

مرحله چهارم: بررسی نمونه مشابه :

معماران بزرگ با تجربه و تلاش فراوان، بر اساس نیازها و شرایط،  دست به طراحی های فوق العاده ای می زنند .که  می تواند راهنمایی برای یک طراح مبتدی در ابتدای کار شود. برای طراحی اکثر  بناها ، علاوه بر مراحل فوق ، دیدن نمونه مشابه برای باز شدن فکر طراح ضروری می باشد. بنا هایی مانند بیمارستان ، هتل ، فرهنگسرا و… از این دسته هستند.

نمونه هایی ، باید الگو قرار گیرند که ما را در رسیدن به هدف اصلی همراهی کند.

این جا این سوال پیش میاد که مگرشرایط پروژه ها با هم تفاوت ندارد؟

بله ، تفاوت در هر پروژه ای با پروژه دیگر وجود دارد. اما نقاط اشتراک را یافتن ، نقاط مثبت وقوت طرح را کند وکاو کردن،  از هنرهای طراح معمار می باشد . به زبان ساده تر  ، دیدن وایده گرفتن و طراحی خلاقانه ،  نه کپی – پیست مطلق .

مرحله پنجم : تهیه دیاگرام ارتباطی فضاها وعرصه بندی :

پس از طی مراحل بالا ،  شناخت ریز فضاها و تهیه دیاگرام ارتباطی و تقسیم بندی فضایی ، مرحله بعدی از روند طراحی معماری می باشد. یعنی فضاها ، تصرف ها ، نیازمندیها  و… ،طبق استاندارد مشخص شده و به صورت شماتیک در کنار هم جایگذاری می شوند.

در این مرحله است ،که شناخت اقلیم به کمک ما می آید. واضح تر اگر بخواهم سخن بگویم ،این طور می توان گفت که ، همه ما می دانیم میزان تهویه ، نورگیری فضاها باهم در یک کاربری خاص متفاوت است ،مثلا در کاربری مسکونی؛ نورگیری اتاق خواب حتما باید طبق استاندارد رعایت شود . ولی برای راهرو و سرویس بهداشتی درصورت تهویه مناسب ، الزامی ندارد. یا مورد دیگر، نور است که نور جنوب برای هال و پذیرایی حتما باید مدنظر قرار گیرد. و نور شمال برای فضای کتابخانه .

با درک این اطلاعات  وشناخت ویژگی های پروژه ، طراح می تواند این فضاها را با رعایت خواسته کارفرما و اصول ساختمان سازی درکنا هم چیده و نهایتا طرح و فرم کلی را نمایان سازد.

چیدمان فضایی و دیاگرام ارتباطی ، تابع شرایط اقلیمی می باشد.

یا به عبارت دیگر، شناخت عوامل اقلیمی مسیر چیدمان فضایی را تحت تاثیر می گذارد.

مرحله ششم :  ارائه کانسپت و طرح اولیه :

تعریف ایده و کانسپت : کانسپت ، بیان تفکر به زبان فرم و فضا ست .

طراح معمار پس از طی مراحل بالا و به دست آوردن شناخت کافی از شرایط و نیازها و خواست های کارفرما، دست به طراحی اولین طرح و کانسپت می زند .این مرحله اغلب فاز 1 نامیده می شود.

در مورد بناهایی خاص و شاخص مانند  بنای یاد بود ، المان شهری ، برج های نمادین و… ، این مرحله کاملا از مفهوم تبعیت می کند. درک درست از مفهوم بنا ، تقویت کننده اثر طرح خواهد بود. درمورد بناهایی خاص مانند بیمارستان ، پایانه مسافربری ، طراحی از مفهوم فاصله گرفته و به سمت عملکردگرایی پیش می رود. و بیشتر ،رفت و آمد و رفع نیازهای انسان مطرح است  .

مرحله هفتم : طراحی حجم ساختمان :

قرار گیری ریز فضاها در کنار هم ، باعث ایجاد یک فرم کلی می شود .و طراح از طریق ترسیمات دو یا سه بعدی می تواند قابلیت اجرا شدن این ترسیمات را بسنجد. چه بسیار پروژه هایی  هستند که برای طراحی آنها ، ازایده های رویایی و خیال پردازانه استفاده شده است. اما اصول ایستایی و سازه ای بنا، اجازه ساخت آنها رانمی دهد. پس از کامل شدن طرح ، ارائه طرح سه بعدی از کار، بهترین کمک برای ما و بهترین وسیله برای تجسم نمونه عینی توسط کارفرما خواهد بود.

مرحله هشتم : تهیه نقشه های کامل واجرایی :

مراحل بالا که به صورت گام به گام پایان یافت ، در مرحله آخر از مراحل و  روند طراحی معماری پروژه ، طراح شروع به طراحی دقیق پروژه می کند.این مرحله فاز 2 نام دارد. تهیه پلان ها ، نماها ، برش ، حجم سه بعدی ، اندازه گذاری دراین مرحله معنی پیدا خواهد کرد. مدارک حاصله از این مرحله، باید آنقدر کامل باشد، که سازندگان  هنگام احداث بنا ، دچار مشکل نشوند وطرح دقیقا طبق خواسته کارفرما وطراح احداث شود. ازدیتیل وعناصروجزییات گرفته، تا کفسازی ، ساختار سقف و بام ونماسازی .

تهیه نقشه معماری ، خود دارای اصول و ضوابط فراوان است .که به امید خدا در مقاله های بعدی به شرح آنها خواهیم پرداخت . مراحل ذکر شده در بالا در واقع جوهره کار،در روند طراحی معماری به حساب می آید .

 

درباره ی Lotfi- somayeh

مطلب پیشنهادی

انواع طراحی معماری آشپزخانه

انواع طراحی معماری آشپزخانه

انواع طراحی معماری آشپزخانه  قصد دارم ، قبل از شروع به نوشتن مقاله جدید ، …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *