خانه / طراحی معماری / اصول طراحی / ایده و کانسپت در طراحی معماری

ایده و کانسپت در طراحی معماری

ایده و کانسپت در طراحی معماری :

دوستان و همراهان همیشگی سایت متر به متر. این بار با مقاله ای در باب معرفی دو مفهوم ؛ یعنی ایده و کانسپت در طراحی معماری ، در خدمت شما عزیزان هستیم .

دانشجویان و نو آموزان رشته معماری ! روی سخنم با شماست . مطمئنا هرکدام از ما ، در طول دوره تحصیل و یا فعالیت حرفه ای ، دو مفهوم ایده و کانسپت در طراحی معماری به گوشمان خورده است و یا به صورت عینی در کار طراحی با آنها سر و کار داشته ایم. من قصد دارم ، در این مقاله به صورتی واضح و قابل فهم،  به بسط و گسترش این دو مفهوم و جایگاه آنها در طراحی معماری اشاره کنم. مانند سایر مقاله ، امیدوارم که ما را همراهی کنید. و ما را از نظرات ارزشمند خود بی نصیب نگذارید.

تعریف ایده و کانسپت در طراحی معماری :

ایده : تفکر اولیه و موثر بر پروژه ،که راهنما و راهگشای  طراحی می باشد .

کانسپت :کانسپت برای معنا دار کردن ایده به کار می رود و امکان تحقق پذیری آن را بررسی می کند .

 

برای تبدیل ایده و فکر اولیه به کانسپت طراحی ، باید پس از ارائه ایده ، اصول زیبایی شناسی ، نشانه شناسی ، زبان شناسی ، فلسفه و روانشناسی طرح بررسی شود. نتیجه این شناخت ها و تحلیل ها، گاها” ممکن است به تنوع کانسپت ها منجر شود .

پس از تبدیل ایده به کانسپت و انتخاب کانسپت ایده آل ، مسیر پیچیده ای پیش روی کانسپت قرار دارد. نهایتا”، باید این کانسپت به فرم تبدیل شود.

مرحله آخر پس از طراحی کانسپت پروژه ، طراحی فرم است. یعنی آفرینش فرم در معماری !

در واقع می توان گفت، سنگین ترین وظیفه برای معمار ، آفرینش فرم است. معمار برای خلق فرم ، باید از به کارگیری ماده، بهترین استفاده را ببرد و از این ماده سخت، برای بیان ظریف ترین معنا ها استفاده کند .

طراح پس از ایده پردازی ،کانسپتی خلق می کند و این کانسپت رشد کرده و نهایتا درقالب حجم و فرم معماری نمایان می شود.

ریشه لغت کانسپت :

کانسپت” یک واژه ی فرانسوی است .که با واژه” مفهوم” تفاوت دارد. کانسپت در معماری،  به معنای یک ایده بزرگ، پشت یک طرح است .کانسپت مسیر طراحی را مشخص می کند و ممکن است یک دیاگرام یا حتی یک جمله باشد. و اغلب قبل از توسعه نقشه ، نما و برش و… ارائه می شود.

چگونگی شکل گیری اندیشه معمار را در زبان معماری کانسپت معماری می نامند.

می دانیم که اساس کار معماری ، طراحی خلاقانه است و همین خلاقیت، سرچشمه طراحی کانسپت معماری است. پس مرحله طراحی کانسپت ، پر ارزش ترین مرحله طراحی معماری به حساب می آید. و قوی و ضعیف بودن معماری پروژه،  بر مبنای قوت و ضعف کانسپت و خلاقیت به کار رفته در آن تعیین می شود .

انواع کانسپت ها :

1) کانسپت قیاسی : در این سبک از طراحی ، به مقایسه تشابهات وتفاوت های نمونه ها پرداخته می شود وازآنها الگو گرفته می شود .

2) کانسپت استعاری : در این سبک، به انتزاعات والزامات توجه می شود.

3) کانسپت جوهری : به جوهره اجسام و ماورای نیازهای فیزیکی معماری توجه می شود.

4) کانسپت برنامه ای : به نیازها واهداف خواسته شده در برنامه فیزیکی پروژه به صورت کاربردی وعملکردی توجه می شود.

5) کانسپت ایده آل گرا : به ارزش های مطلق در معماری توجه می شود.

همراهان عزیز، شاید تصور شما بر این باشد ، که برای طراحی جذاب ،حتما باید از کانسپت های پیچیده و در هم و عمیق استفاده کرد . نه صرفا” طراحی پیچیده و با مفهوم عمقی ، نشان دهنده قدرت طرح نیست .چه بسا گاهی با ایده ها و کانسپت های ساده ، بتوان طرحی نو در انداخت.

 

نقش طراحی کانسپت در معماری :

در طراحی کانسپت معماری ، باید به  نیاز های فیزیکی طرح ، شرایط محیطی ، باور ها، هدف ، تحلیل سایت و مکان یابی ساختمان ، عوامل فرهنگی ، اجتماعی ،جغرافیایی ، ،خواسته های کار فرما، مقیاس وتناسبات ، مصالح و تکنولوژی ساخت بنا ، ابعاد انسانی فضا های معماری و الزامات تاسیساتی توجه شود. نتیجه این تحلیل ها ، همه در یک طرح گرد هم می آیند و این ، نشان دهنده اهمیت نقش طراحی کانسپت در معماری می باشد.

همراهان عزیز ، مقاله ایده و کانسپت در طراحی معماری رو با پرسیدن چند سوال ادامه می دهیم : آیا کانسپت همیشه وجود داشته؟ یا مختص به دوره ای خاص می باشد؟

آیا کانسپت زمان شروع خاصی دارد و زمان پایان خاص ؟

جواب سوال این است که کانسپت همیشه وجود نداشته است. بلکه از زمانی که مفهوم فردگرایی در معماری مطرح شد . رواج پیدا کرد.

کانسپت کلمه ای مدرن است . ولی ایده، بار مدرنیته ندارد. به همین دلیل اغلب از معادل سازی این دو کلمه پرهیز می کنند . پس بهتر است کانسپت را تنها ، کانسپت بنامیم.

تلاش مدرنیسم ، تبدیل هر مفهوم به فرم است. در این تفکر ، مفهوم جای محتوا را نمی گیرد. محتوا در معماری برای گیرا بودن ، باید معادلی فرمالی به خود بگیرد. یعنی ابتدا به کانسپت تبدیل شده و سپس فرم .

در واقع کانسپت ، زمانی که ایده میخواهد به فرم تبدیل شود ، شکل می گیرد.

شاید بتوان گفت که بند ذکر شده در بالا ، مشکل زیر را تا حدی حل کرده است. آن مشکل هم این است، که اغلب ما در طول تحصیل، با جمله های از قبیل “فرم تابع عملکرد است” یا بالعکس ، “عملکرد از فرم تبعیت می کند” مواجه شویم. ممکن است ، هنوز هم سردرگم مفهوم این دو جمله و کاربرد آن ها در طراحی معماری باشیم .

نکته : روش های مختلف برای طراحی معماری :

روش فرم گرا : این سبک طراحی ، برای بنا هایی مانند سینما ، تئاتر، فرهنگسرا ،موزه و… کاربرد دارد.

روش عملکرد گرا : این سبک طراحی ، برای بنا هایی همچون بیمارستان ، مدرسه ، برج مسکونی و… استفاده می شود.

آیا کانسپت همیشه باید الهام گرفته از اجسام ملموس و طبیعی و با مفهوم باشد؟ نظر شما چیست ؟

بسیاری از دانشجویان و نو آموزان ، در ابتدای طراحی معماری ،سعی دارند که کانسپت آنها در نگاه  اول ،شبیه یک جسم ملموس باشد. جسمی مانند درخت و شاخه هایش ،یا بال پرنده یا ماشین و… . این تفکر درست نیست و همان طور هم که قبلا گفتیم ، نیازی نیست حتما کانسپت طراحی شده ، پیچیده و دارای عمق باشد. می توان یک ترکیب حجمی متعادل و دقیق را برگزید. که به طراحی عملکردی و کاربردی ختم شود. پس صرفا” نگاه کردن به طبیعت  و اشیائ و برداشت مستقیم از آنها برای یافتن کانسپت ، پیشنهاد نمی شود.

 

البته برای خلق ایده و کانسپت در طراحی معماری ، شاهد نمونه هایی همچون کارهای سانتیاگو کالاتراوا هستیم، که با جنبه سازه ای بسیار قوی ،از طریق الهام مستقیم از طبیعت پدید آمده اند. نقطه مقابل آن ، کارهای ریچارد مه یر است که کانسپت آن ، بسیار مفهومی و قابل تامل است.

روش کالاتراوا  ، ازنظر دسته بندی روشهای مختلف طراحی ، روش قیاسی و الهام گرفته از طبیعت و جانوران است. در این روش یک عنصر در جهان طبیعت، منبع الهام اصلی، برای طراحی معمار قرار می گیرد. که در واقع معمار می تواند فرم، ویژگی ها و یا نحوه ی عملکرد بخشی از آن و یا کلیت آن را مورد توجه و قیاس قرار دهد.

یا موزه گوگنهایم ؛ که از طرح حلزون الهام گرفته است. در واقع در طراحی این بنا، الهام از طبیعت به صورت مستقیم در طراحی کانسپت مشاهده می شود. و از طرفی ، در این گونه طراحی ها ، عملکرد تابع فرم می شود. یعنی ابتدا با ایده ذهنی شخص طراح ،کانسپت پا گرفته وسپس به فرم تبدیل می شود .

در واقع باید بین فرم و عملکرد تناسب ایجاد نمود و معمار نباید با تاکید بر فرم و کانسپت ، عملکرد را نادیده بگیرد.

نمونه ای از کانسپت جالب برای طراحی معماری، بنایی اقامتی از آقای میرمیران و همکارانش می باشد.که رتبه سوم جایزه معماری را به خود اختصاص داده است. به نام بنای  معماری و باد .

ایده و کانسپت در طراحی معماری این اثر، الهام گرفته از باد و اثرات آن در طبیعت می باشد. فرم نهایی ، فضایی است که گویی سقف اش ، هندسه اش ، جهت اش و حتی انرژی بوجود آورنده اش را ، طبیعت به کمک باد بوجود آورده است.

 

 

 

درباره ی Lotfi- s

مطلب پیشنهادی

نمای ترکیبی

نمای ترکیبی

شناخت ویژگی ها و خصوصیات نمای ترکیبی هدف این مبحث می باشد .که خدمت همراهان …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *