خانه / طراحی معماری / اصول طراحی / ایده و کانسپت در طراحی معماری

ایده و کانسپت در طراحی معماری

ایده و کانسپت در طراحی معماری :

دوستان و همراهان همیشگی سایت متر به متر. این بار با مقاله ای در باب معرفی دو مفهوم ؛ یعنی ایده و کانسپت در طراحی معماری ، در خدمت شما عزیزان هستیم .

دانشجویان و نو آموزان رشته معماری ! روی سخنم با شماست . مطمئنا هرکدام از ما ، در طول دوره تحصیل و یا فعالیت حرفه ای ، دو مفهوم ایده و کانسپت در طراحی معماری به گوشمان خورده است و یا به صورت عینی در کار طراحی با آنها سر و کار داشته ایم. من قصد دارم ، در این مقاله به صورتی واضح و قابل فهم،  به بسط و گسترش این دو مفهوم و جایگاه آنها در طراحی معماری اشاره کنم. مانند سایر مقاله ، امیدوارم که ما را همراهی کنید. و ما را از نظرات ارزشمند خود بی نصیب نگذارید.

تعریف ایده و کانسپت در طراحی معماری :

ایده : تفکر اولیه و موثر بر پروژه ،که راهنما و راهگشای  طراحی می باشد .

کانسپت :کانسپت برای معنا دار کردن ایده به کار می رود و امکان تحقق پذیری آن را بررسی می کند .

 

برای تبدیل ایده و فکر اولیه به کانسپت طراحی ، باید پس از ارائه ایده ، اصول زیبایی شناسی ، نشانه شناسی ، زبان شناسی ، فلسفه و روانشناسی طرح بررسی شود. نتیجه این شناخت ها و تحلیل ها، گاها” ممکن است به تنوع کانسپت ها منجر شود .

پس از تبدیل ایده به کانسپت و انتخاب کانسپت ایده آل ، مسیر پیچیده ای پیش روی کانسپت قرار دارد. نهایتا”، باید این کانسپت به فرم تبدیل شود.

مرحله آخر پس از طراحی کانسپت پروژه ، طراحی فرم است. یعنی آفرینش فرم در معماری !

در واقع می توان گفت، سنگین ترین وظیفه برای معمار ، آفرینش فرم است. معمار برای خلق فرم ، باید از به کارگیری ماده، بهترین استفاده را ببرد و از این ماده سخت، برای بیان ظریف ترین معنا ها استفاده کند .

طراح پس از ایده پردازی ،کانسپتی خلق می کند و این کانسپت رشد کرده و نهایتا درقالب حجم و فرم معماری نمایان می شود.

ریشه لغت کانسپت :

کانسپت” یک واژه ی فرانسوی است .که با واژه” مفهوم” تفاوت دارد. کانسپت در معماری،  به معنای یک ایده بزرگ، پشت یک طرح است .کانسپت مسیر طراحی را مشخص می کند و ممکن است یک دیاگرام یا حتی یک جمله باشد. و اغلب قبل از توسعه نقشه ، نما و برش و… ارائه می شود.

چگونگی شکل گیری اندیشه معمار را در زبان معماری کانسپت معماری می نامند.

می دانیم که اساس کار معماری ، طراحی خلاقانه است و همین خلاقیت، سرچشمه طراحی کانسپت معماری است. پس مرحله طراحی کانسپت ، پر ارزش ترین مرحله طراحی معماری به حساب می آید. و قوی و ضعیف بودن معماری پروژه،  بر مبنای قوت و ضعف کانسپت و خلاقیت به کار رفته در آن تعیین می شود .

انواع کانسپت ها :

1) کانسپت قیاسی : در این سبک از طراحی ، به مقایسه تشابهات وتفاوت های نمونه ها پرداخته می شود وازآنها الگو گرفته می شود .

2) کانسپت استعاری : در این سبک، به انتزاعات والزامات توجه می شود.

3) کانسپت جوهری : به جوهره اجسام و ماورای نیازهای فیزیکی معماری توجه می شود.

4) کانسپت برنامه ای : به نیازها واهداف خواسته شده در برنامه فیزیکی پروژه به صورت کاربردی وعملکردی توجه می شود.

5) کانسپت ایده آل گرا : به ارزش های مطلق در معماری توجه می شود.

همراهان عزیز، شاید تصور شما بر این باشد ، که برای طراحی جذاب ،حتما باید از کانسپت های پیچیده و در هم و عمیق استفاده کرد . نه صرفا” طراحی پیچیده و با مفهوم عمقی ، نشان دهنده قدرت طرح نیست .چه بسا گاهی با ایده ها و کانسپت های ساده ، بتوان طرحی نو در انداخت.

 

نقش طراحی کانسپت در معماری :

در طراحی کانسپت معماری ، باید به  نیاز های فیزیکی طرح ، شرایط محیطی ، باور ها، هدف ، تحلیل سایت و مکان یابی ساختمان ، عوامل فرهنگی ، اجتماعی ،جغرافیایی ، ،خواسته های کار فرما، مقیاس وتناسبات ، مصالح و تکنولوژی ساخت بنا ، ابعاد انسانی فضا های معماری و الزامات تاسیساتی توجه شود. نتیجه این تحلیل ها ، همه در یک طرح گرد هم می آیند و این ، نشان دهنده اهمیت نقش طراحی کانسپت در معماری می باشد.

همراهان عزیز ، مقاله ایده و کانسپت در طراحی معماری رو با پرسیدن چند سوال ادامه می دهیم : آیا کانسپت همیشه وجود داشته؟ یا مختص به دوره ای خاص می باشد؟

آیا کانسپت زمان شروع خاصی دارد و زمان پایان خاص ؟

جواب سوال این است که کانسپت همیشه وجود نداشته است. بلکه از زمانی که مفهوم فردگرایی در معماری مطرح شد . رواج پیدا کرد.

کانسپت کلمه ای مدرن است . ولی ایده، بار مدرنیته ندارد. به همین دلیل اغلب از معادل سازی این دو کلمه پرهیز می کنند . پس بهتر است کانسپت را تنها ، کانسپت بنامیم.

تلاش مدرنیسم ، تبدیل هر مفهوم به فرم است. در این تفکر ، مفهوم جای محتوا را نمی گیرد. محتوا در معماری برای گیرا بودن ، باید معادلی فرمالی به خود بگیرد. یعنی ابتدا به کانسپت تبدیل شده و سپس فرم .

در واقع کانسپت ، زمانی که ایده میخواهد به فرم تبدیل شود ، شکل می گیرد.

شاید بتوان گفت که بند ذکر شده در بالا ، مشکل زیر را تا حدی حل کرده است. آن مشکل هم این است، که اغلب ما در طول تحصیل، با جمله های از قبیل “فرم تابع عملکرد است” یا بالعکس ، “عملکرد از فرم تبعیت می کند” مواجه شویم. ممکن است ، هنوز هم سردرگم مفهوم این دو جمله و کاربرد آن ها در طراحی معماری باشیم .

نکته : روش های مختلف برای طراحی معماری :

روش فرم گرا : این سبک طراحی ، برای بنا هایی مانند سینما ، تئاتر، فرهنگسرا ،موزه و… کاربرد دارد.

روش عملکرد گرا : این سبک طراحی ، برای بنا هایی همچون بیمارستان ، مدرسه ، برج مسکونی و… استفاده می شود.

آیا کانسپت همیشه باید الهام گرفته از اجسام ملموس و طبیعی و با مفهوم باشد؟ نظر شما چیست ؟

بسیاری از دانشجویان و نو آموزان ، در ابتدای طراحی معماری ،سعی دارند که کانسپت آنها در نگاه  اول ،شبیه یک جسم ملموس باشد. جسمی مانند درخت و شاخه هایش ،یا بال پرنده یا ماشین و… . این تفکر درست نیست و همان طور هم که قبلا گفتیم ، نیازی نیست حتما کانسپت طراحی شده ، پیچیده و دارای عمق باشد. می توان یک ترکیب حجمی متعادل و دقیق را برگزید. که به طراحی عملکردی و کاربردی ختم شود. پس صرفا” نگاه کردن به طبیعت  و اشیائ و برداشت مستقیم از آنها برای یافتن کانسپت ، پیشنهاد نمی شود.

 

البته برای خلق ایده و کانسپت در طراحی معماری ، شاهد نمونه هایی همچون کارهای سانتیاگو کالاتراوا هستیم، که با جنبه سازه ای بسیار قوی ،از طریق الهام مستقیم از طبیعت پدید آمده اند. نقطه مقابل آن ، کارهای ریچارد مه یر است که کانسپت آن ، بسیار مفهومی و قابل تامل است.

روش کالاتراوا  ، ازنظر دسته بندی روشهای مختلف طراحی ، روش قیاسی و الهام گرفته از طبیعت و جانوران است. در این روش یک عنصر در جهان طبیعت، منبع الهام اصلی، برای طراحی معمار قرار می گیرد. که در واقع معمار می تواند فرم، ویژگی ها و یا نحوه ی عملکرد بخشی از آن و یا کلیت آن را مورد توجه و قیاس قرار دهد.

یا موزه گوگنهایم ؛ که از طرح حلزون الهام گرفته است. در واقع در طراحی این بنا، الهام از طبیعت به صورت مستقیم در طراحی کانسپت مشاهده می شود. و از طرفی ، در این گونه طراحی ها ، عملکرد تابع فرم می شود. یعنی ابتدا با ایده ذهنی شخص طراح ،کانسپت پا گرفته وسپس به فرم تبدیل می شود .

در واقع باید بین فرم و عملکرد تناسب ایجاد نمود و معمار نباید با تاکید بر فرم و کانسپت ، عملکرد را نادیده بگیرد.

نمونه ای از کانسپت جالب برای طراحی معماری، بنایی اقامتی از آقای میرمیران و همکارانش می باشد.که رتبه سوم جایزه معماری را به خود اختصاص داده است. به نام بنای  معماری و باد .

ایده و کانسپت در طراحی معماری این اثر، الهام گرفته از باد و اثرات آن در طبیعت می باشد. فرم نهایی ، فضایی است که گویی سقف اش ، هندسه اش ، جهت اش و حتی انرژی بوجود آورنده اش را ، طبیعت به کمک باد بوجود آورده است.

 

 

 

درباره ی Lotfi- s

مطلب پیشنهادی

طراحی داخلی اتاق خواب به سبک مدرن

طراحی داخلی اتاق خواب به سبک مدرن

طراحی داخلی اتاق خواب به سبک مدرن  همراهان همیشگی سایت بزرگ معماری متر به متر …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *